فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٥٠٤ - ١ خليل بن أحمد فراهيدى

شيعه و علم لغت

مقصود از علم لغت، سخن گفتن درباره معانى واژگان عربى است، آن هم از نظر ريشه يابى و بيان اشتقاق برخى از برخى ديگر، سپس تبيين معناى آن. مسلّماً رسيدن به چنين هدفى در گرو نگارش كتاب هاى فرهنگنامه، و لغت نامه است.

فرهنگ نامه ها بر دو گونه اند:

١. گاهى موضوع معينى در نظر گرفته مى شود مانند حيوانات، انسان، خرس، اسب و شتر درباره اسامى آنها و اسامى اعضاى بدن آنها سخن مى گويند.مانند كتاب الحيوان جاحظ و حياة الحيوان دميرى و ثعالبى، كه اينها را واژه نامه هاى تخصّصى «فرهنگ اصطلاحات» مى نامند.

٢. درباره مجموع لغت عرب، بدون اين كه موضوع خاصى در نظر گرفته شود، سخن گفته مى شود و اولين فردى كه اين در را به روى ادباى عرب گشود «ابوعبدالله خليل بن احمد بصرى ازدى فراهيدى» است. او نخستين كسى است كه به ضبط لغت عرب پرداخت و علم عروض را پايه گذارى كرد و فرهنگ نامه او در نگارش مفردات، روش خاصى دارد كه امروز معمول نيست. او الفاظ عرب را به ترتيب مخارج از حلق تا لب در نظر گرفت. و نام كتاب خود را «العين» نهاد و اخيراً كتاب العين منتشر شده و برخى آن را به صورت فرهنگ هاى لغت امروز، به صورت الفبايى تنظيم كرده اند.

در اين كه خليل بن احمد شيعى بود، سخنى نيست، او در سال ١٠٠هـ ديده به جهان گشود و در سال ١٧٠ يا ١٧٥هـ درگذشت. و گذشته از تدوين فرهنگ